شيخ احمد اهتمام (ملا احمد)
36
حكمت ها و اسرار نماز (فارسى)
و دانشمندان نيز بعد از تحقيقات به همين نتيجه رسيدهاند . آدمى از خاك و عناصر موجود در خاك با سير صعودى ، خود را به مقام عالى انسانيت رسانيده و هر مرتبه را كه طى كرده ، امتيازات و مزايائى بر او افزوده شده است . وقتى از مرحلهى كانى ترقّى كرد ، وارد مرحلهى گياهى مىگردد ، « 1 » و مزايا و قواى نباتى نيز بر كمالات كانى او افزوده مىشود . و چون وارد مرحلهى حيوانى گرديد ، قوا و كمالات حيوانى بر او افزوده مىشود و هيچ از كمالات كانى و گياهى او كاسته نشود ، و چون وارد مرحلهى انسانيت گرديد ، جامع جميع كمالات كانى و گياهى و حيوانى گردد و مزاياى انسانى بر آن كمالات پيشين افزوده شود . روح انسانى هم ، از عالم فوق مادّيات سرچشمه گرفته ، كه آن را به عالم امر تعبير مىكنند . و آن فراتر از علم و عقل بشرى است . « 2 » از اين رو انسان
--> ( 1 ) . از جمادى مُردم و نامى شدم * مردم از حيوان و آدم شدم بار ديگر هم بميرم از بشر * بار ديگر از ملك پران شوم از نما مردم به حيوان سر زدم * پس تو گوئى كى ز مردن كم شدم تا بر آرم از ملائك بال و پر * آنچه اندر وهم نايد آن شوم ( 2 ) . آيهى 87 اسراء : « يسئلونك عن الروح قل الروح من أمر ربّى و ما اوتيتم منالعلم إلّا قليلًا » ، « از تو مىپرسند از حقيقت روح انسانى ، بگو در جواب آنها كه روح از عالم امر است وعلم بشر كوتاه است به آنجا نمىرسد . »